Groot Gezin
Vragen en antwoorden
ELFAC
Rubriek:   Onderwerp: 

99. Rouwverwerking bij een kind van 4

Helaas heb ik deze week te horen gekregen dat mijn vader niet lang meer te leven heeft; het is zelfs zo erg dat hij misschien het eind van deze week niet haalt.

Behalve dat wij als volwassenen het hier erg moeilijk mee hebben (mijn vader is pas 57 en niet zo lang ziek) wil ik mijn zoon van 4,5 goed voorbereiden op de dood van zijn opa. Goed voorbereiden zal niet echt gaan omdat het allemaal zo verschrikkelijk snel gaat en omdat wij het zelf ook heel moeilijk hebben.

Maar hoe help ik mijn zoon. Mijn 2 dochters zijn 8 maanden en beseffen het gelukkig nog niet maar hij dus wel. Ook weet ik niet of ik hem mee moet nemen naar de begrafenis. Moet ik hem echt bij een kist afscheid laten nemen of moet ik dat juist niet doen (hoe reageert een kind van 4 als hij opa in de grond ziet zakken).

Het is niet zo'n gezellige oproep maar wil iedereen die ervaring heeft hier a.u.b. op reageren of mailen. Bedankt voor de hulp.

Monique

Reactie voor op de website?

99.1. Betrek ze er bij!

Beste Monique,

Ik heb niet zo lang geleden mijn vader verloren. Hij was 78 jaar, dus al redelijk oud en ik ben er lange tijd op voorbereid gewesst dat het eens zou gebeuren en ben daarin ook altijd duidelijk geweest naar mijn kinderen toe.

Toen het eenmaal gebeurd was hebben we de kinderen (bijna 7 jaar, 4 jaar, 9 maanden) er helemaal bij betrokken. D.w.z.: We hebben ze de belangrijkste dingen in eenvoudige taal verteld, maar niet heel gedetailleerd. Als er vragen kwamen hebben we daar korte eenvoudige antwoorden op gegeven. En verder hebben we ons verdriet gewoon laten zien, niet verborgen. Ook als bij hen de tranen kwamen (vooral bij de oudste) hebben we daar alle ruimte voor gelaten (ook als dat op een heel ongelegen moment kwam). Verder zijn ze meegeweest naar dienst en begravenis waar ze zich voorbeeldig hebben gedragen. Het was niet meer mogenlijk om afscheid te nemen bij de kist, maar van anderen heb ik daar heel positieve geluiden over gehoord.

Mijn oudste van 7 jaar huilt nog regelmatig om zijn opa (het is nu 3 maanden geleden) en de middelste van 4 jaar is er ook nog steeds heel erg mee bezig maar maakt allerlei geweldige opmerkingen die ons (en ook haar oma) veel troost geven. Vooral zij gaat er ontzettend gewoon mee om.

Probeer het onderwerp zo open mogenlijk te houden. Ook al kun je er soms niet met je zoon over praten omdat je tranen dat beletten. Laat maar zien dat jij ook verdriet hebt. Ik word zelf ook heel erg geholpen in deze periode van rouw door te zien hoe mijn kinderen met zoiets moeilijks omgaan.

Dan nog wat: Ik zelf heb op 3 jarige leeftijd een zusje verloren en mocht niet bij de begravenis zijn. Ik werd gestald bij de buren. Die dag staat in mijn geheugen gegrift: Er gebeurde kennelijk iets heel belangrijks en ik mocht er niet bij zijn! Ik voelde me verstoten. Dus daarom heb ik gezworen dat ik mijn kinderen altijd mee zou nemen naar dergelijk belangrijke gebeurtenissen.

Monique, ik wens je heel veel sterkte toe want je gaat een moeilijke tijd tegemoet. Hoe oud je ook zelf bent, een ouder verliezen is heel verdrietig. Ik hoop dat jullie er samen goed uitkomen want het kan ondanks al de tranen toch zeker ook een heel waardevolle tijd zijn.

Clara

Reactie voor op de website?

99.2. Bedankje

Zes weken geleden plaatste ik de oproep over rouwverwerking. Uiteindelijk heeft het dus nog zes weken geduurd voordat mijn vader overleed. We hebben gelukkig nog een redelijk goede tijd gehad en ook nog een beetje de tijd om de kleinkinderen voor te bereiden. Aan de hand van diverse tips van ouders heb ik een aantal boekjes gehaald om met mijn zoon te kunnen lezen. Totdat de begrafenis daar was, had ik nog steeds het gevoel hem niet mee te moeten nemen naar de begrafenis omdat zijn reakties steeds was dat opa niet in de grond mocht. Uiteindelijk heb ik met na een lang gesprek met de begrafenisondernemer besloten dit wel te doen als hij het zelf ook wilde. Wat voor mij de doorslag gaf was het feit dat deze man vertelde dat hij nog nooit een slechte ervaring had met het meenemen van kinderen, hoe jong ook. En tevens maakte hij me erop attent dat kinderen, door hun rijke fantasie, een heel eng verhaal kunnen gaan verzinnen over iets dat ze niet meegemaakt hebben. (Opa gaat dood in het ziekenhuis en is vervolgens ineens begraven).

We hebben onze zoon een aantal malen meegenomen naar het rouwcentrum (we hadden een soort "huiskamer" waar mijn vader opgebaard lag) en dat is redelijk goed gegaan. Echter de dag voor de begrafenis zei hij toch zelf dat hij liever naar school wilde (we hadden hem verteld dat waarschijnlijk iedereen ging huilen en dat het niet zo leuk was). Dus.... na zes weken tobben besloot meneer zelf dat hij naar school ging!!

Bij deze wil ik iedereen bedanken voor de hartverwarmende reakties en alle tips en goede raad. Het is nog steeds allemaal heel vers (mijn vader is gisteren begraven) dus iedereen persoonlijk te bedanken is nog wat te moeilijk.

Monique

Reactie voor op de website?

99.3. Hoe het voelt

Hoe voel je je als iemand van wie je houdt dood gaat? Als jouw papa of mama, zusje, opa of vriendje is overleden, denk je vaak dat je de enige bent die zoiets meemaakt. Bij stichting Achter de Regenboog in Utrecht ontmoeten kinderen uit het hele land elkaar. Ze weten allemaal hoe het voelt als iemand van wie je houdt doodgaat. Net als Onno, Sabine, Shanti, Erik en Tom op deze website.

Reactie voor op de website?

99.4. Virtuele hulp rouwverwerking

Er is een startpagina voor rouwverwerking.

De Landelijke Stichting Rouwbegeleiding is erop gericht degene die rouwt na het verlies van een dierbare te ondersteunen.

Op het internet staat de site van Rouw en Verliesverwerking van de Stichting Uitvaart op het Internet.

Een site voor stervensbegeleiding is www.stervensbegeleiding.nl.

De landelijke stichting Rouwbegeleiding probeert ondersteuning te bieden aan hen die rouwen na het verlies van een dierbare.

Reactie voor op de website?

99.5. Internet-tijdschrift rouwverwerking

De Draaikolk is een persoonlijke webplek voor mensen, die hun partner hebben verloren. Een Internet-tijdschrift met verhalen, gedachten en gedichten, adviezen, tips, reacties, relevante links, recensies en boekenlijst, voor en van lotgenoten, gericht op de eigen rouwverwerking.

Reactie voor op de website?

99.6. Achter de regenboog

Mijn dochtertje van 9 heeft een brief gestuurd naar de stichting Achter de Regenboog na het overlijden van haar vader. Ze is 3 weken lang iedere dag naar de brievenbus gelopen voor de reactie. Deze is er nu na 8 maanden nog steeds niet. Haar leerkracht heeft tijdens het telefonisch spreekuur geprobeerd contact te krijgen ook dat is niet gelukt. Als je voor onderwerpen als deze een stichting in het leven roept dan moet je je beloften nakomen.

Ingrid

Reactie voor op de website?

99.7. Toelichting

Naar aanleiding van bovenstaand bericht, heb ik gebeld met "Achter de Regenboog". Zij vinden het jammer dat het zo gelopen is, maar wijzen erop dat hun hulpverlening voornamelijk telefonisch is. Daarnaast geven ze folders uit over rouwverwerking bij kinderen.

"Achter de Regenboog" is dagelijks (behalve op zaterdag en zondag) telefonisch bereikbaar van 9-12 op nummer 030-233 41 41.

Nell

Reactie voor op de website?

99.8. Geboorteverhaal geeft kracht bij overlijden

Op de school van mijn kinderen wordt bij een verjaardag het geboorteverhaal voor gelezen. Dit gaat over een kleine engel in de hemel die mensen hoort praten over hun wens een kindje te ontvangen. De engel glijdt via de maanstraal naar beneden maar moet halverwege zijn vleugels aan aartsengel Gabriel afstaan. Deze belooft ze te bewaren voor als de tijd is gekomen dat de kleine engel weer terugkeert.

Van verschillende ouders op school heb ik gehoord dat de kinderen met dit verhaal ook het overlijden van een dierbare goed konden verwerken. Degene die overleed kreeg immers z'n vleugels weer terug van engel Gabriel! Toen nu de beste vriendin van mijn moeder in november j.l. op haar sterfbed lag heb ik haar het geboorteverhaal in een brief verteld en gezegd dat ik er van overtuigd was dat engel Gabriel ook haar vleugels nog in bewaring had. Mijn moeder zei mij dat ze mijn brief verschillende malen had gelezen en dat ze zich daardoor gesterkt had gevoeld.

Ik weet wel dat niet iedereen zich tot dezelfde verhalen voelt aan getrokken, maar toch. Als iemand het verhaal in z'n volledigheid wil horen dan wil ik het wel op deze site zetten. Het is zowiezo een mooi verhaal om kleine kinderen te vertellen rond de geboorte of een verjaardag omdat er ruimte is voor persoonlijke invalshoek

Britt

Reactie voor op de website?

99.9. Geboorteverhaal

Hoi Britt,

Kun je voor mij het geboorteverhaal een keertje op deze site zetten, want ik ken het helemaal niet en ik zou het graag een keertje aan mijn kinderen willen vertellen.

Groetjes Tanja

Reactie voor op de website?

99.10. Het Geboorteverhaal

Hoi Tanja,

hier komt ie dan.

    Er was eens een kleine Engel. Hij leefde gelukkig in de hemel tesamen met de Engelenscharen. Hij beleefde er een grote vreugde aan om op een stille plaats de gouden troon te aanschouwen met zijn Goddelijke bezitter. Ook luisterde hij met grote aandacht naar de verhalen van de kleine Engelen aan wier aardse bestaan reeds een einde was gekomen. Ze deden konde van het wonderschone leven op moeder aarde en zij spraken van de liefde die daar leefde.

    Dan ontstond er een vaag verlangen in het hart van de kleine Engel, om deelgenoot van deze aarde te willen worden. Edoch als hij dan weer luisterde naar de Hemelse muziek, de trompetten, de klarinetten, de violen en het harpspel, dan raakte het verlangen om aardeburger te willen worden weer naar de achtergrond.

    Totdat de kleine Engel op een dag, tijdens het verstopspel in de wolken, door een opening een glimp van de aarde opving. Hij zag hoe de zonnenstralen met grote kracht hun stralen naar de bloemenweide zonden en alle bloemen vouwde hun blaadjes vaneen en schonken hun hart van goud aan de wereld. Ook zag hij hoe in de bossen alle vogels, eekhoorntjes, konijnen, hazen, herten, vossen en everzwijnen hun kinderen verzorgden. De zonne scheen hoog en stralend aan de hemel. De beekjes en sloten waren woonplaats voor de vissen, kikkers en salamanders.

    De kleine Engel voelde een grote vreugde bij het aanschouwen van al dat schone wat moeder aarde schonk. Hij zag hoe een reuze grote vis zwom in het onmetelijke grote water. Dat moest de oceaan zijn. Koraalriffen waren waarneembaar onder de oppervlakte van het water. Daar verrezen hoge bergen omhoog wier toppen op sommige plaatsen tot in de wolken reikten. Adelaars cirkelden om de toppen en zorgden voor hun jongen in de hoog gelegen slordige nesten. De machtigste koning van de storm en de wind dat is de adelaar.

    Langs de bergen naar beneden kijkend zag de kleine Engel diep, heel diep in de aarde miljoenen kristallen schitteren in de kleuren van de regenboog. De kleine Engel voelde hoe zijn verlangen om zelf deel te gaan nemen aan de aardewereld groeide.

    Plotseling hoorde hij stemmen. Hij zag een man en hij zag een vrouw. Zij lachten samen en spraken over hun verlangen om een kleine Engel in hun midden te willen ontvangen. Toen wist de kleine Engel dat hij het zou zijn die aan het verlangen van deze twee liefdevolle mensen tegemoet zou komen. Hij zou naar de aarde afdalen om bij deze mensen aardeburger te worden. Maar hoe moest hij naar de aarde afdalen?

    Hij ging naar de zonne om raad te vragen, maar deze zei hem niet te kunnen helpen omdat hij zich zou bezeren aan haar warme stralen. En dat begreep de kleine Engel. Toen ging hij naar de sterren om raad te vragen, maar deze zeiden hem dat ze hem niet konden helpen omdat zij veel te klein waren. En dat begreep de kleine Engel. Toen ging hij naar de maan en deze sprak:"Als ik vol en rond ben, dan mag jij op mijn stralen gaan zitten en naar beneden glijden."

    En zo geschiedde. Toen de maan vol en rond was ging de kleine Engel op haar stralen zitten en gleed langzaam naar beneden. Halverwege verscheen de Engel Gabriel en deze vroeg aan de kleine Engel of hij zijn vleugels af wilde geven. Hij zou ze voor hem behoeden totdat aan zijn aardse bestaan een einde zou zijn gekomen. En zo geschiedde. Engel Gabriel nam de vleugels en keerde weer naar de Hemel. De kleine Engel gleed langzaam verder naar beneden, en komt terecht in een klein wiegje.

    (Dan volgt het persoonlijke verhaal van het kind beginnende met:) De vrouw die zijn mamma zou worden heette ..., de man die zijn pappa zou worden heette ... . De kleine Engel had de aardse gestalte aangenomen van een jongen/ meisje en zijn aardse naam zou zijn ....

In het eerste deel over wat de Engel op aarde ziet kan evt. aan gepast worden aan de tijd van het jaar dat het kind geboren is, of dieren invoegen die het kind exta leuk vindt ed.

Veel plezier met dit verhaal. Britt

Reactie voor op de website?

99.11. Bedankt

Bedankt Britt,

heel erg fijn ik heb dit verhaal nodig in verband met een overlijden.

Groetjes Tanja

Reactie voor op de website?

99.12. Extra toevoegen

Tanja

In dat geval zou je wat nadruk kunnen leggen voor de kinderen op het bewaren van de vleugels, bv in een gouden kistje en/of achter de troon of dichtbij de troon van God. In die zin is natuurlijk veel mogelijk als je maar in de trand van het verhaal blijft.

Succes Britt

Reactie voor op de website?

99.13. Kind meenemen naar begrafenis?

Beste medemoeders,

Mijn zwager is overleden en wordt a.s. dinsdag begraven. Ik twijfel of we ons dochtertje van 5 mee zullen nemen. Ze gaat wel mee afscheid nemen. Wat zijn jullie ervaringen met kinderen van deze leeftijd?

Groetjes, Jolanda

Reactie voor op de website?

99.14. Kinderen wel mee naar begrafenis

Ik heb mijn kinderen wel meegenomen naar een begrafenis. Toen een neefje (wiegendood) overleed zijn ze mee geweest. Ze waren toen 7,5, en drie. Toen mijn vader overleed waren ze er ook bij en toen waren ze 11, 9, 7 en drie. Het maakt voor kinderen veel duidelijk. De dood is al zo onbegrijpelijk en een begrafenis die ze niet meemaken is heel onwaar voor ze. Mijn oudste (die niet meewas naar de uitvaart van mijn opa toen hij bijna drie was) dacht lange tijd dat er een schovel aan te pas komt en hij was dan ook doodsbenauwd als er een graafmachine ergens bezig was.

Reactie voor op de website?

99.15. Kinderen wel mee naar begrafenis

Ik heb mijn 4 kinderen allevier meegenomen toen hun papa en mijn man op 11 oktober jongstleden aan de gevolgen van een bacterie die ook bij nekkkramp voorkomt, plotseling is overleden. De kinderen hebben de leeftijden van 13, 10, 5 en 4 jaar. Na de crematiedienst mochten de kinderen buiten ballonnen oplaten met een briefje eraan of tekening voor papa.

Nu kijken de jongste 3 elke keer voordat ze naar bed gaan in de lucht, want hun papa is nu een ster en daar zwaaien ze dan naar. Als het dan bewolkt is en er geen sterren aan de hemel staan, zijn ze helemaal overstuur.

We hebben ook foto's van de crematiedienst gemaakt van de kist waar papa in ligt en de vele bloemen en de balonnen die ze hebben opgelaten. Dat hebben we gedaan voor later als ze het wat beter kunnen begrijpen. Dan kunnen ze alles nog eens terug zien.

Jacqueline

Reactie voor op de website?

99.16. Begrafenis

Op 6 januari 2001 is mijn moeder gestorven. Veel te jong maar ja, wat kunnen we er aan doen (49). Mijn dochter, toen 7 jaar, was haar engeltje en ook metekindje. Wat moest ik doen? Haar erbij betrekken of gewoon haar stilletjes laten doen. Plots vroeg ze of ze mee mocht om de laatste groet te doen. Ik wist niet wat ik hoorde. Na lang nadenken was het goed en ging ze mee. Het eerste wat ze zei: mijn moemoe is net een prinsesje. Ze heeft veel gehuild, maar heb geen spijt dat ik haar heb meegenomen. De dag van de begrafenis is ze ook meegeweest en daar heb ik geen moment spijt van, want ik denk dat ze het nooit zou vergeven moest ik haar dat ontnemen,

groetjes Isabelle

Reactie voor op de website?

99.17. Hoe verder? voor Jacqueline

Ik schrijf nu een totaal onbekende, maar ik moet het van me af schrijven. Mijn man is zaterdagnacht verongelukt. Hij was 32 jaar en zou zaterdag 33 jaar geworden zijn (22 jan.) A.s. vrijdag wordt hij begraven. Ik blijf achter met 4 kinderen van 5, 7, 8 en 9 jaar. Het verdriet is onbeschrijvelijk. Ik weet niet of ik er al aan toe ben om hierover te schrijven, maar ik moet het van me af schrijven. Misschien kun je me wat helpen. Welke wegen kan ik bewandelen. Zijn er mooie boeken. Kun je me vertellen of ik dit verdriet ooit te boven kan komen?

Stefanie.

Reactie voor op de website?

99.18. Kinderen wel mee naar begrafenis

Zoiets is zo persoonlijk, voor de kinderen zelf lijkt het mij inderdaad beter qua verwerking en omdat de dood zoiets natuurlijks is. Maar zoiets kun je pas zien als je dat hebt meegemaakt van dichtbij.

Wat betreft het bijwonen van een dienst zou ik altijd een oppas meenemen want ik heb van dichtbij meegemaakt dat een kind van 2 de boel bij elkaar schreeuwde omdat ze naar buiten wilde, erg lullig voor de ouders van hun overleden kind. En respectloos van die ouders want je wil natuurlijk wel graag horen wat de pastoor te vertellen heeft en geen jankend kind op de achtergrond waar de ouders niets aan doen.

Kim

Reactie voor op de website?

99.19. Voor Stefanie

Ten eerste gecondoleerd met je verlies. Dit moet verschrikkelijk zijn voor jou en je gezin. Ik weet niet zo goed over er boeken over zijn, maar ik denk dat er in de bibliotheek wel wat te vinden is. Alleen denk ik dat je daar voorlopig nog geen zin in hebt om naar toe te gaan. Praat veel met je kinderen en luister ook naar wat er in hun omgaat, het is voor jou nu moeilijk maar misschien is er een tante of oom of oma of opa die de kinderen goed kunnen uitleggen wat er allemaal gaande is.

Je kinderen zijn al wat ouder en je jongste begrijpt meer dan je denkt. Zoek steun bij elkaar. Troost elkaar. Ik wens je heel veel sterkte en kracht in deze moeilijke tijd.

Liefs Tanja

Reactie voor op de website?

99.20. Voor Stefanie

Hoi Stefanie,

Ondanks dat ik een onbekende ben, wil ik je wel heel graag condoleren met dit grote verlies, en wens je dan ook alle sterkte toe om dit te dragen. Ik hoop dat je veel steun krijgt van familie en vrienden.

Sterkte met het verwerken. Ik hoop dat je dit grote verdriet en verlies ooit te boven kan komen.

Ondanks dat dit een persoonlijk bericht is, hoop ik dat de redactie dit bericht toch wil plaatsen. Stefanie en haar kinderen verdienen steun en medeleven van mensen.

groetjes, Nathalie

Reactie voor op de website?

99.21. Zo heb ik het verteld

Wij hebben in de maand januri 2004 zes begravenissen gehad en allemaal van mensen die dicht bij ons stonden. Het begon met de cavia van mijn zoon (5), die overleed. Ik heb hem samen met hem begraven in de tuin. De andere kinderen waren er ook bij (2 en 1). Voor we de cavia gingen begraven hebben ze hem nog even geaaid en goed gekeken naar hem. Zodat ze konden zien dat dood niet eng is. De opmerking die mijn zoon toen maakte was: he mama, pitie is nog steeds lekker zacht. Hij was heel verdrietig maar het was wel goed om te doen. Een week later overleed mijn vriendin en zo volgden er nog meer. Waaronder mijn te vroeg geboren nichtje. Mijn zwager en schoonzusje wouden graag dat alle kinderen erbij waren bij de begravenis, dus dat hebben we ook gedaan. Ik heb mijn kinderen nog nooit zo lang lief en stil zien zitten als op die dag, alsof ze het voelden.

Alle overledenen zijn nu in de hemel bij God en bij de sterren. We zijn zelf niet gelovig maar voor de kinderen is God toch iets tastbaars, ook al kunnen ze er niet bij. In "onze" hemel zit iedereen gezellig bij elkaar te feesten en thee te drinken. Iedereen zorgt voor de cavia en is het heel gezellig daar boven. Voor mijn kinderen heel belangerijk dat het daar gezellig is. De middelste van mij heeft daar nooit ingetrapt. Hij is nu net 4 hij zegt gewoon tegen mij: nee hoor mama dat is niet zo, je botjes zijn nog hier onder de grond en alleen je hersens zijn bij God. Hij was net drie toen hij dat zei. Nou dan sta je even met je mond vol tanden. Hij had het al helemaal zelf bedacht hoe het zat.

Ik heb het idee dat kinderen iets willen horen wat ze snappen. Maar let wel op het kind, ieder kind is anders. Het boekje dag oma Pluis is ook een goed boekje voor jonge kinderen

Ik wil iedereen die iemand heeft verloren condoleren en heel veel sterkte toewensen.

Leonie

Reactie voor op de website?

99.22. Begrafenis en kinderen

Hallo,

Helaas hebben wij van de zomer in een soortgelijke situatie verkeerd, mijn kinderen waren toen 9 , 6 en 4. Hier mijn ervaring;

Bij het ziekteproces hebben we ze betrokken door in ieder geval steeds er naar toe te gaan ook als het wat minder gaat. Zo zijn ze toch geleidelijk voorbereid op de dood, doordat ze heel goed zelf zien dat het steeds slechter gaat, ze steeds minder "kan".

Onze jongste was na het overlijden heel duidelijk: ik wil naar oma toe, naar oma kijken "of ze echt dood is", zei hij letterlijk.

Ik vond dit heel moeilijk omdat ikzelf nooit zo'n "kijker" was. Ik heb toen eerst met mijn digitale camera een foto gemaakt een op afstand en een close-up van oma in de kist, en ze die eerst op het cameraschermpje laten bekijken. De reactie van mijn middelste zoon was toen "zet het eens op de computer zo zie ik het niet goed". Zo hebben ze het toen in het groot bekeken en ze bleven erbij, we willen bij oma kijken (alleen de oudste pertinent niet, wat we natuurlijk hebben geaccepteerd). 's Avonds zijn we ernaar toe geweest (thuis), de kinderen hebben "gewoon" gekeken, en die van 6 die graag alles wil weten, wilde weten wat er nou onder die gordijnen (die rond de kist hangen) zat. Dus dat samen bekeken, allebei een knutsel achtergelaten bij oma en weggegaan. Het beste bewijs dat dit geen slechte keus is geweest en voor hun geen nare ervaring, is het feit dat de jongste 's morgens in de kring heeft verteld dat hij bij oma was geweest en dat ze in een SCHATKISTJE lag. In mijn ogen is een schatkistje iets moois.. dus.

Ik wens jullie heel veel sterkte.
PS: Ken je het boekje van nijntje "dag lieve oma" een prima boekje voor de kinderen.

groeten irene

Reactie voor op de website?

99.23. Dag lieve opa

Hallo,

April j.l is mijn schoonvader overleden hij was al 1 jaar ziek. Toen wij hoorden dat hij ongeneeselijk ziek was hebben wij op een rustig moment onze dochter, toen nog net geen 4, verteld dat opa niet meer beter werd en dat de dokters niets meer voor opa konden doen. Daar reageerde ze eigenlijk heel laconiek op, totdat opa steeds minder kon en zij het ook echt zag dat opa ziek was.

Toen mijn schoonvader die dag zijn ogen voorgoed ging sluiten, zijn wij met onze dochter 's-middags nog naar hem toe (hij was thuis) geweest. En het was net of ze voelde dat dat de laatste keer was dat ze opa in levende lijve zag. We hebben samen nog een broodje gegeten, en ben toen met haar naar huis gegaan. Mijn man bleef bij mijn schoonfamilie uiteraard.

's-Avonds is hij in het bijzijn van ons overleden. Voor onze dochter hadden wij mijn ouders ingeschakeld als oppas. De volgende dag was het eerste wat onze dochter vroeg: is opa al dood? Ja, die was dus dood. Wij zijn toen met haar naar mijn schoonmoeder gereden (mijn schoonvader lag thuis opgebaard, wat ik iedereen kan adviseren die met kleine kinderen zit) en zijn naar hem gaan kijken, wat zij reuze interessant vond en helemaal niet eng. Ze bekeek hem van top tot teen, maakte tekeningen en legde dat naast hem neer.

De dag van de crematie heeft zij ook helemaal meegemaakt, dat opa de doos (kist) in ging ze heeft zelfs samen met de overleden man (de begrafenisondernemer) de kist dicht gemaakt. Ook heeft zij opa's kist mee naar buiten geduwd! In de kerk heeft ze de kaarsen aan mogen steken en het kruisje aan de muur mogen hangen.

Alles heeft ze van dichtbij meegemaakt ook in het crematorium, hier krijg je de vraag waar opa blijft. Wees eerlijk, zeg dat als jullie weg zijn, diegene verbrand wordt in een oven met allemaal vlammen. Klinkt heel cru, maar ze hebben daar vrede mee, ze vragen niet door, althans onze dochter niet! Ze gaan anders de meest vreselijke dingen verzinnen die erger dan de waarheid zijn!

Ik hoop dat je er wat aan hebt en sterkte de komende tijd,

Ilse.

Reactie voor op de website?

99.24. Jonge kinderen bij begrafenis

Hallo,

Mijn schoonvader is afgelopen december overleden na 3 jaar ziek te zijn geweest. Onze kinderen waren toen 2.5 jaar en 11 maanden. Ze hebben allebei opa nog gezien (hij lag thuis opgebaard) en zijn er ook bij geweest toen hij de kist in ging.

We hebben onze oudste zoon van 2.5 wel meegenomen naar de begrafenis, maar onze jongste niet. Voor een jongetje van 2.5 was de bijna anderhalf uur durende kerkdienst erg lang, al vond hij de muziek erg mooi. Hij mocht een kaars aansteken (en riep vervolgens keihard door de kerk "Ik kaars aansteken") en hij heeft ook meegeholpen om de kist weer naar buiten te duwen. Op de begraafplaats hebben we de kist naar beneden zien zakken en mocht hij wat aarde erop gooien.

Het is wel handig om te regelen dat er eventueel iemand is die de kinderen op kan vangen als het niet goed gaat. In ons geval waren dat mijn ouders die ook in de kerk waren en hem mee naar buiten hadden genomen indien hij erg onrustig werd.

We hadden van tevoren boekjes gelezen over dood gaan en begraven (Lieve oma Pluis en Derk Das blijft altijd bij ons) zodat hij wist wat er ging gebeuren.

We zijn nu 6 maanden verder en hij vraagt af en toe nog waar opa is, maar weet ook goed te vertellen dat opa hier ligt als we op het kerkhof zijn.

Groeten, Sandra

Reactie voor op de website?

99.25. Condoleancewebsite

Op www.condoleancewebsite.nl kun je een eigen condoleanceregister laten maken. Het is een soort gastenboek waar iedereen berichten, gedichten, foto's en mooie gedachten achter kan laten. Voor de nabestaanden echt heel bijzonder om op momenten dat zij daar zin in hebben te kijken wie er aan hun denken en welke herinnering men aan de overledene heeft.

Marjolein

Reactie voor op de website?

99.26. Open en eerlijk zijn

Hoi Monique,

ik kan zo snel niet zien wanneer je oproep is geplaatst dus je zal waarschijnlijk al een keuze hebben gemaakt.

Ten eerste wil ik je in dat geval veel sterkte wensen met het verlies van je vader. Ik herhinner me dat ik destijds met mijn ex ook een discussie had over de kinderen en begravenissen/crematies.

Natuurlijk roept 'de dood' bij veel kinderen veel vragen op. Hier in dit land gaan we er ook best krampachtig mee om. Het is eng en we denken er liever niet aan, en erover praten is al helemaal eng.

Van jongsafaan heb ik de kinderen meegenomen als er een begravenis was. bij vragen heb ik geantwoord. Natuurlijk is er veel afhankelijk van de religie van de ouders wat de antwoorden betreft. Maar mijn kinderen weten dat ook moeders niet alles weten.

De vragen zijn soms erg direct en daardoor ook emotioneel. Maar kinderen kunnen ook zien dat het heel verdrietig is als er iemand overlijdt, ook dit hoort erbij.

Ik denk dat als je de kinderen buiten dit soort dingen houdt het meer vragen op gaat roepen en het een beladen onderwerp gaat worden.

Daarbij ben ik ook van mening dat het kind het gevoel moet hebben om alles te kunnen en mogen vragen, al komt het niet altijd uit (meestal op de raarse momenten want daar blinken ze in uit) of is het soms zelfs pijnlijk.

groetjes "anoniem"

Reactie voor op de website?

99.27. Tja

Waarom zou je dit soort zaken die bij het leven horen verberg voor je kinderen. Zo is het leven nu eenmaal...

Schenkie

Reactie voor op de website?

99.28. Link

Rouwhulp . En een boek voor jongeren van Daan Westerink: "Verder zonder jou, jongeren over de dood van iemand die ze lief is".

Reactie voor op de website?

99.29. Aan Ouders en verwanten van een overleden kind.

Beste mensen,

Het verliezen van een kind, op welke wijze dan ook, is voor iedere ouder één van de meest zware beproevingen in het leven. Hoe kun je verder met zo'n verdriet. Een verdriet dat iedereen op geheel eigen wijze zal moeten verwerken. Het maakt niet uit of je kind 4, 14, 24 of 40 is. Het is onnatuurlijk als ouders hun kinderen overleven. Handvatten tot troost zijn nauwelijks te geven.

Ondergetekenden willen een boek samen stellen met ervaringen van ouders die een kind verloren hebben, hoe ze dit uiteindelijk positief verwerkt hebben. Dit boek zou een bloemlezing kunnen worden met persoonlijke belevingen die mogelijk een stukje troost zouden kunnen geven aan ouders die hun kind niet meer tastbaar bij zich hebben. De inhoud zou kunnen bestaan uit bijvoorbeeld een gedicht, een herinnering aan het kind, een manier van creatief verwerken (wat heb je gedaan met de spulletjes van het kind), een lied, een droom, een fantasie.

Kortom, een ervaring die je de kracht heeft gegeven om toch door te kunnen gaan met het leven, het leven dat hopelijk weer wat geluk kent.

Al deze persoonlijke ervaringen bij elkaar vormen dan het boek. We proberen zoveel mogelijk mensen die een kind verloren hebben, middels deze brief te bereiken. We hopen uiteraard dat er velen zullen reageren. Dat zou kunnen inhouden dat we wellicht een selectie zullen moeten gaan maken ten einde een evenwichtig boek te kunnen samenstellen. Uiteraard word je van daarvan op de hoogte gehouden. Een stukje van jouw hand zou een zeer waardevolle bijdrage kunnen zijn. Een breed aanbod genereert een breed afzetgebied. We verzoeken je daarom, als je bereid bent mee te werken, een hanteerbaar stukje te schrijven.

Wijzelf verzorgen kleurrijke illustraties die op passende wijze zullen worden toegevoegd. Het boek zal in eigen beheer, zonder winstoogmerk, worden uitgegeven. Er zullen voor organisatie, publiciteit en uitgave ook sponsors worden gezocht. Het boekje is bestemd voor diegenen in Nederland ( of daarbuiten) die daar belangstelling voor hebben. We gaan proberen om dit boek oa. ook via ziektekostenverzekeraars, begrafenisondernemers, uitvaartbegeleiders te verspreiden. Indien u belangstelling heeft dan horen we dat graag. Ook als er nog vragen en/of opmerkingen zijn. Mocht u belangstellenden weten, zij die willen schrijven, zij die belangstelling voor het boekje hebben of zij die op welke manier dan ook willen bijdragen, dan vernemen we dat graag. Ken je nog meer ouders van overleden kinderen, wil je deze brief dan doorsturen?

In de hoop dat we met elkaar iets kunnen creëren waarmee we hoop op troost kunnen geven verblijven wij met een hartelijke groet,
Jan Kemps.
Thelma Kellenbach.
Yolande Kleiss.

Reacties kunnen worden gezonden aan:

Reactie voor op de website?

99.30. KanjerGuusje, Lowie Van Gorp

KanjerGuusje is het verhaal van een bijzonder meisje met een zeldzame vorm van kanker, meebeleefd en verteld door haar vader. De verdrietige maar ook de mooie momenten tijdens het ziekteproces worden indringend weergegeven. Je wordt niet alleen meegetrokken in alles wat Guusje mee moet maken en beleeft, maar ook wordt duidelijk wat dit betekent voor ouders, broers en zussen, vrienden en vriendinnen en alle anderen die nauw betrokken zijn. Doordat alle gebeurtenissen zo open verteld worden, is het aangrijpend voor iedereen. Het is een boek met een boodschap aan de wereld en het maakt de cirkel rond doordat de opbrengst van die boodschap weer gebruikt zal worden om andere kinderen met kanker te helpen tijdens hun ziekteproces. Een boek dat iedereen van professional tot leek gelezen moet hebben.

Marianne van de Wetering, kinderoncologe

Reactie voor op de website?

99.31. We houden je vast, Lowie Van Gorp

Een lieve vrouw, zes prachtige kinderen en een goede baan. Lowie van Gorp had altijd de wind mee. Tot hij hoorde dat zijn dochter Guusje ernstig ziek was. In 'KanjerGuusje' beschrijft hij de ziekteperiode van zijn dochter. 'We houden je vast' begint op het moment dat Guusje is overleden.

De dood is onomkeerbaar. Guusje wordt gemist. Ze laat een grote leegte achter. Op de wind heb je geen invloed, wel op hoe je de zeilen zet. Drie elementen spelen daarbij een belangrijke rol: kracht, betrokkenheid en trots. Kracht vanuit jezelf, betrokkenheid van de omgeving en trots op de overledene. In dit boek vertelt Lowie hoe hij er samen met zijn gezin in slaagt om de toekomst hoopvol tegemoet te treden.

Met de aankoop van dit boek steun je KanjerGuusje. Deze stichting ondersteunt de zorg voor kinderen met kanker en hun naasten. Voor meer informatie kijk je op stichtingkanjerguusje.nl of op www.facebook.com/kanjerguusje .

Reactie voor op de website?

99.32. Wereldlichtjesdag

Elke 2e zondag in december wordt Wereldlichtjesdag gehouden. Lees meer hierover op www.wereldlichtjesdag.nl/.

Reactie voor op de website?

99.33. KanjerGuusje

Volg het verhaal over KanjerGuusje ( www.kanjerguusje.nl), het bijzondere meisje dat op 10-jarige leeftijd overleed aan een zeldzame vorm van kanker. Het boek Kanjerguusje is verkrijgbaar bij www.bruna.nl/boeken/kanjerguusje-9789081849005 (zie: www.boekendodo.nl/).

U kunt reageren via onderstaand formulier, of via (wel even vermelden (1) waar u op reageert, en (2) de titel van uw bijdrage!). Uw reactie wordt dan op de website geplaatst.

Vragen, aanbiedingen en oproepen worden alleen geplaatst indien een geldig e-mail adres wordt ingevuld.

Uw naam:
Uw e-mail adres:
Titel van uw bijdrage:

Uw reactie:

Soms worden deze formulieren automatisch ingevuld door zogenaamde robots. Om te controleren dat u geen robot bent, vragen wij u de volgende som te maken: drie plus vijf is:. Het is voldoende het cijfer in te vullen.

Rouwverwerking bij een kind van 4

  1. Betrek ze er bij!
  2. Bedankje
  3. Hoe het voelt
  4. Virtuele hulp rouwverwerking
  5. Internet-tijdschrift rouwverwerking
  6. Achter de regenboog
  7. Toelichting
  8. Geboorteverhaal geeft kracht bij overlijden
  9. Geboorteverhaal
  10. Het Geboorteverhaal
  11. Bedankt
  12. Extra toevoegen
  13. Kind meenemen naar begrafenis?
  14. Kinderen wel mee naar begrafenis
  15. Kinderen wel mee naar begrafenis
  16. Begrafenis
  17. Hoe verder? voor Jacqueline
  18. Kinderen wel mee naar begrafenis
  19. Voor Stefanie
  20. Voor Stefanie
  21. Zo heb ik het verteld
  22. Begrafenis en kinderen
  23. Dag lieve opa
  24. Jonge kinderen bij begrafenis
  25. Condoleancewebsite
  26. Open en eerlijk zijn
  27. Tja
  28. Link
  29. Aan Ouders en verwanten van een overleden kind.
  30. KanjerGuusje, Lowie Van Gorp
  31. We houden je vast, Lowie Van Gorp
  32. Wereldlichtjesdag
  33. KanjerGuusje

Niets van deze site mag worden overgenomen zonder onze uitdrukkelijke toestemming. WeCo Web Technology
Voor vragen en opmerkingen kunt u direct contact opnemen met , of via het reactieformulier.