Groot Gezin
De column
ELFAC
Rubriek:   Onderwerp: 

21. De pedagogische tik

(21-09-2009) Een jaar of 9 zal ik geweest zijn toen ik achterstevoren op de eerste bank in de kerk zat, ik wilde enkel zien of mijn vriendin binnenkwam. De kapelaan kwam achter z’n altaar vandaan om mij een flinke klap tegen mijn hoofd te geven. Voor mij was toen het vertrouwen in de kerk helemaal weg. Nog steeds kan ik boos worden als ik aan die klap terugdenk. Ook het beeld van de meester van de vijfde klas die z’n aanwijsstok regelmatig gebruikte om iemand te slaan ben ik nog niet vergeten.

De discussie rond de pedagogische tik is weer actueel. Mooi om te zien hoe Medelanders hierop reageren. Toch ligt het niet zo simpel, het is minder dan 50 jaar geleden dat de pedagogische tik, vooral op basisscholen, de gewoonste zaak van de wereld was. Menig juf/meester gebruikte de liniaal niet enkel voor het tekenen van lijntjes maar ook voor een flinke tik op de vingers. Ook binnen de kerk was een mep (is dat ook een pedagogische tik?) voor kinderen niet vreemd. Geaccepteerd of niet, terecht of onterecht, geen haan die ernaar kraaide als het gebeurde.

Geweld leidt tot angst of boosheid, maar zelden tot het gewenste effect. Wat is eigenlijk een ‘pedagogische’ tik of de opvoedkundige tik? Een definitie zou kunnen zijn: het gedoseerd inzetten van beperkt geweld wanneer andere middelen niet het vereiste effect hebben. Is dat ook geweld?

Van Dale geeft als betekenis van geweld: “gebruik van wapens of lichamelijke kracht”! In “gebruik van wapens of lichamelijke kracht” zie je een machtsongelijkheid. Natuurlijk is de volwassene sterker dan een kind, om dat te zien is geweld niet nodig. Op lichamelijk vlak is dit verschil het meest duidelijk.

Een gevaar van dit middel is dat het de neiging heeft te escaleren in gebruik. Een kind dat keer op keer met lichamelijk geweld te maken krijgt, heeft niet de kans om zich gezond te ontwikkelen.

Een kind kan ook met psychisch geweld te maken krijgen. Vanaf vier/vijfjarige leeftijd zit een kind op school. Veel kinderen zullen moeten ervaren wat het is om gepest te worden. De school is niet altijd die veilige haven die het zou moeten zijn.

Het onbegrip, het niet luisteren naar het kind, het misbruiken van de macht, dat alles laat diepe sporen achter. De sporen bij lichamelijk geweld zijn vaak duidelijk zichtbaar maar de sporen van psychisch geweld zijn veel dieper en minder duidelijk. Sporen die je hele functioneren, zelfs als volwassene, beïnvloeden.

Kijk ik terug dan moet ik toch toegeven dat ik meer geleden heb van psychische geweld dan van lichamelijk geweld.

Wat vindt u van de pedagogische tik? Graag horen we uw mening in de discussie De pedagogische tik.

 
Niets van deze site mag worden overgenomen zonder onze uitdrukkelijke toestemming. WeCo Web Technology
Voor vragen en opmerkingen kunt u direct contact opnemen met , of via het reactieformulier.