Groot Gezin
De column
ELFAC
Rubriek:   Onderwerp: 

56. Broertjes en zusjes uit elkaar halen?

(03-03-2006) Mijn verhaal sluit niet aan op je vraag, want het is een wat ongewoon verhaal, maar misschien toch bruikbaar. Mijn ouders waren binnenvaartschippers en werden in 1968 verrast door de Mammoetwet, die (voor het eerst) ook leerplicht voor schipperskinderen inhield. Ze hadden toen 3 kinderen, mijn broer van 7, ik was 5 en er was een pasgeboren zusje. Voor die tijd volstond het voor schipperskinderen om ze regelmatig "ligplaatsonderwijs" te laten geven. Dwz aan een vastliggend dienstverlenend schip in grotere havensteden was dan behalve een bibliotheek, dokterspost, supermarkt etc ook een schooltje verbonden, waar schipperskinderen van allerlei niveaus en leeftijden les kregen en begeleid werden in lezen, schrijven, rekenen en taal. Het duurde zolang als het schip van de ouders in die haven lag, variërend van 1 dag tot 3 weken. Dan weer zelfstandig werken aan boord tot het schip weer een haven met ligplaatsonderwijs kon aandoen. Natuurlijk redden alleen de sterkeren het op deze manier.

Maar in 1968 eindigde dit dus, en moesten schipperskinderen naar een internaat. Mijn broer, zus en ik hebben gedrieën ooit maar anderhalf jaar samen onder 1 dak geleefd, de tijd tussen mijn zusjes geboortedag en het moment dat mijn broer naar internaat ging. Anderhalf jaar na mijn broer ging ik naar het internaat, maar kwam in een meisjesgroep terecht, niet bij mijn broer. Van mijn zusjes opgroeien heb ik weinig meegemaakt, mijn ouders voeren op het buitenland, en we kwamen maar eens per 3 weken een weekeind aan boord. Gezamelijk op vakantie als gezin gingen we niet, want het schip moest altijd varen, om de hoge hypotheek af te betalen.

Met mijn broer en mij ging het op het internaat niet goed, we konden goed leren, en werden dan ook gepest: "professor en professorin" werden we genoemd. Als een ouder kind gepest werd op het internaat was de kans groot dat een jonger broertje of zusje ook de klos werd. We gingen ook naar een aparte schippersschool, waar dezelfde kinderen heengingen die bij je op het internaat zaten, dus er was geen ontvluchtmogelijkheid. Omdat er low-budget gewerkt werd, was er geen pedagogisch geschoold personeel, meisjes tussen de 17 en 22 werkten als leidster, tegen kost, inwoning en een zakgeld. Misschien hadden ze een cursus kinderverzorging gedaan. Mijn broer ging op zijn 12e naar een internaat voor oudere jongens, dat was een vreselijk jaar voor hem. Hij is toen teruggeplaatst op het eerste internaat. Na de basisschool kreeg hij een atheneum advies en werd in een pleeggezin opgenomen. Op zijn 16e kwam hij weer terug in een project begeleid kamer wonen, waar hij niet goed zat, tussen zwakbegaafden. Uiteindelijk heeft hij met pijn en moeite een Havodiploma gehaald. Hij hield zich staande door zichzelf te overschreeuwen, zich groter, alwetender voor te doen dan hij was. Tot op de dag van vandaag.

Ik zat nog op het internaat en mijn zus was net 6 geworden maar was nog echt een kleuter, heel naief en jong. Omdat ik het jaar erna naar een internaat voor oudere meisjes zou gaan, werd mijn zusje toch op het startinternaat geplaats, dan zouden we nog wat aan elkaar hebben en kon ik haar nog opvangen, zo meenden mijn ouders. Dat liep helemaal mis, ze was gewoon niet schoolrijp (had immers geen kleuterschool gehad) laat staan internaatrijp. En weer voeren mijn ouders meteen 3 weken weg naar het buitenland. Mijn ouders waren gelovig en meenden dat er een God in de hemel voor hun kinderen op het internaat zou zorgen..... Na een jaar ellende werd mijn zusje in een ander pleeggezin geplaatst. We zaten nu alledrie op verschillende plekken, en zagen elkaar alleen die ene keer in de 3 weken. Dat was te kort, temeer omdat de zondag grotendeels opging aan de kerkgang, en zondagavond al weer de terugreis naar onze woonadressen moest worden aangevangen. Zelf ging ik na het startinternaat nog naar het grote meisjesinternaat, daarna naar 3 pleeggezinnen, en daarna weer naar een internaat. Drie internaten en 3 pleeggezinnen.in 11 jaar.

Nu zijn we 45, 43 en 37 jaar. Mijn zus is gescheiden, zit in de ziektewet (of hoe dat nu heten mag), heeft 2 kinderen waarvan er 1 bij de vader woont, en zij heeft w.s een hechtingsstoornis. Zelf heb ik eetstoornissen en depressies gehad, ik heb 3 kinderen en woon al 20 jaar samen met de vader. Mijn huisarts zegt dat voor iemand met zo'n instabiele jeugd ik het verrassend goed doe (daar zijn wel heel wat uurtjes bij de psychotherapeut aan besteed, hoor) Een carriere is er tot mijn grote verdriet nooit van gekomen. Wel heb ik Havo en propadeuse Rechtswetenschappen gehaald. Met de kinderen gaat het goed, de oudste doet eindexamen Havo, de tweede en derde gaan naar het VWO. Mijn broer is getrouwd met iemand met angststoornissen, heeft 2 kinderen, die ook onder behandeling van de kinderpsych zijn. Ik heb er mijn vraagtekens bij.

Contact tussen ons is sporadisch en moeizaam, we hebben weinig gedeeld al die jaren, alledrie onze eigen moeilijkheden en verdriet gehad, wat we maar moeilijk kunnen delen. Alledrie kampen we op onze eigen manier nog hiermee in mindere of meerdere mate. Een van ons blijft loyaal aan onze ouders terwijl de andere twee veel gereserveerder tegenover hen zijn. Mijn ouders verklaren de moeizame verhouding tussen ons vanuit "verschil in karakters, en afstand tussen woonplaatsen". Ik denk om hun gemoed, geweten te sussen. Natuurlijk moet je alles in het licht van die tijd zien. Maar ouders dragen een verantwoordelijkheid tov kinderen, kinderen zijn geen hebbedingetjes. Ik geloof nog steeds dat het een grote fout was om ons uit elkaar te halen en op 3 verschillende plekken te plaatsen.

Mijn 3 kinderen zijn ook heel verschillend in karakter en aanleg, maar zijn toch hecht met elkaar, komen voor elkaar op, stoeien en lachen met elkaar. Een groot verschil. Omwille van het contact met opa en oma gaan we toch regelmatig met naar mijn ouders toe, en het contact is redelijk goed. Maar er blijven zo van die dingen die heel veel pijn blijven doen. We proberen nieuwe raakvlakken te vinden in het contact. Maar als mijn moeder opmerkt dat ze "al die nieuwe dingen in het onderwijs van de kleinkinderen toch niet kan volgen" doet me dat zeer, want dan denk ik "dat deed je vroeger toch ook al niet?"

Mijn conclusie: als je kinderen uit huis moet plaatsen, plaats ze niet te lichtvaardig uit elkaar. De uiteindelijke eindresultaten krijg je als hulpverlener niet te zien, die moeten de kinderen later zelf verwerken. Dat je ouders niet voor je kunnen zorgen, is voor een kind al erg genoeg.

Naam bij de redactie bekend

 
Niets van deze site mag worden overgenomen zonder onze uitdrukkelijke toestemming. WeCo Web Technology
Voor vragen en opmerkingen kunt u direct contact opnemen met , of via het reactieformulier.